Het gebruik van filters in landschapsfotografie is niet nieuw, ik heb hier al eerder over geschreven op mijn blog en bij Fotoclub.nu. Tijdens een recente fotocursus voor Fotoclub.nu die ik gaf, kwam dit onderwerp opnieuw ter sprake en werd de kracht van goede filters gedemonstreerd. Ik werk zelf alleen maar met voorzetfilters in de landschapsfotografie, voornamelijk met grijs (ND) filters en grijs (ND) gradatie filters. Ik kreeg veel vragen tijdens en na de workshop over mijn filters en andere alternatieve systemen, vandaar dat ik hier een overzicht wil geven van de diverse systemen die er beschikbaar zijn.
Wat zijn voorzetfilters?
Voorzetfilters zijn alles wat schroeffilters niet zijn. Een schroeffilter schroef je in de filterdraad voorop je lens. Iedereen kent de UV en de polarisatiefilters wel die je op je lenzen kunt schroeven. Voorzetfilters zijn meestal vierkant of rechthoekig en dienen in een filterhouder geschoven te worden. Deze zit op een ring bevestigd die weer op je lens geschroefd is. Voorzetfilters hebben een aantal voordelen ten opzichte van schroeffilters:
- Je kunt meerdere filters tegelijkertijd gebruiken ten opzichte van (de meeste) schroeffilters
- Je kunt de filter verschuiven ten opzichte van de lens, dat is vooral handig bij gradatiefilters
- Je hebt alleen een (veel goedkopere) ring nodig per lens, in plaats van diverse filters per lens
Je hebt een aantal voorzet filtersystemen in de handel, die ik behandel naar systeem. per systeem kunnen er dus meerdere leveranciers en producenten zijn.
Het Cokin P systeem (58mm)
Cokin was een Franse filterproducent. Ik zeg bewust WAS, want dit bedrijf is reeds meerdere jaren failliet. Echter, hun P systeem was lange tijd een standaard in de fotografiewereld en diverse bedrijven zijn in dit gat gesprongen. Het P systeem maakt gebruik van een 58mm houder, dus alle 58mm filters kunnen hierin. Fabrikanten als Stealth Gear leveren tegenwoordig weer goede Cokin P filters, zodat de schaarste van een paar jaar geleden bijna weg is.
De filters zijn gemaakt van een plastic en zijn wel sterk. Net zoals alle filters hebben ze last van krassen, dus ben er voorzichtig mee. Kwalitatief zijn de filters prima voor een beginnende filtergebruiker. De gradatiefilters zijn meestal maar in een soort te krijgen (wat ik persoonlijk een nadeel vind) of maar in een beperkt aantal gradaties (qua sterkte), terwijl de griijsfilters wel in verschillende gradaties te krijgen zijn. Zo houdt een ND4 2 stops licht tegen en een ND8 drie stops, enzovoorts. De grijs (ND) filters hebben echter een rode kleurzweem over het algemeen omdat zij infraroodlicht niet tegenhouden. Dit kun je corrigeren door middel van de witbalans.
De gemiddelde prijs voor een filter ligt rond de 20,- per stuk, terwijl een houder en ring voor gemiddeld 10,- per stuk over de toonbank gaan. Op Marktplaats en Ebay zijn ook nog wel polarisatiefilters voor dit systeem te vinden. Een prima investering dus als je net met filters begint. Deze filters zijn bij bijna elke fotospeciaalzaak of op internet te vinden.
Het 84,5 systeem
Een paar jaar geleden werd dit bedrijf in Slowakije opgericht. De naam is misschien niet zo bijzonder (of juist wel), maar hun producten wel. Zij produceren filters met de 84,5mm maat en werden lovend ontvangen vanwege hun kwaliteit. Inmiddels hebben ze een hele reeks aan grijs- en grijsgradatiefilters in hun aanbod, alsmede diverse gekleurde filters voor een redelijke prijs
Hoewel ze beter zijn dan sommige oudere Cokin filters, zijn deze filters vergelijkbaar met de Cokin filters van bijvoorbeeld Stealth Gear. Zij hebben ook dezelfde nadelen. Het is dus een kwestie van kiezen voor welk systeem je gaat, want de Cokin filters passen niet in de 84,5 houder en andersom. De kleinere Classic Line filters gaan voor 20,- over de toonbank, de grotere Professional Line worden verkocht voor zo’n 36,- per stuk. Cameratools.nl en camerafilterstore.nl zijn de Nederlandse dealers.
LEE en andere professionele filtermerken (100mm)
LEE filters staat bekend als de industriestandaard voor voorzet filters. LEE is dan wel de bekendste, er zijn meer fabrikanten van 100mm filters en toebehoren, zoals HiTech, Tiffen en Sing-Ray. Ook verkoopt 84,5 (zie hierboven) een Professional Line die op 100mm filterhouders past. Ook Cokin heeft een Z-Pro lijn waar verschillende leveranciers filters voor leveren. Dit soort filters wordt bijna altijd geleverd met duidelijke specificaties qua gradatie en sterkte.
Ik heb zelf alleen ervaring met LEE filters en kan garanderen dat ze 100% kleurneutraal zijn. Ook heb je een hele reeks aan opties voor gradaties en sterktes. Dit soort filters zijn ook meteen een stuk duurder. LEE filters gaan gemiddeld voor zo’n 100,- per stuk over de toonbank, andere soorten zijn over het algemeen iets goedkoper. Voor Hitech, Tiffen en Sing-Ray moet je echter naar Amerikaanse webwinkels, omdat deze niet of moeilijk in Nederland te verkrijgen zijn.
Welke is nou de beste?
Deze vraag is eigenlijk niet te beantwoorden. Ik heb twee jaar lang Cokin en Stealth Gear filters gebruikt tot tevredenheid, maar miste soms kwaliteit en bepaalde sterktes of gradaties. Daarom ben ik overgestapt naar LEE. In ieder geval denk ik dat de Cokin P en 84,5 systemen prima zijn voor beginnende filtergebruikers. Deze zijn ook een stuk goedkoper dan de 100mm filters!
Ik hoop hiermee jullie een beetje een overzicht gegevens te hebben over deze voorzetfilters die in mijn ogen onmisbaar zijn voor landschapsfotografie.
