De laatste tijd gebruik ik vaak de uitspraak “fotografie is een creatief proces” als ik praat over mijn passie voor landschapsfotografie, of het nu is in een algemeen gesprek of tijdens workshops of met collega’s. Natuurlijk IS fotografie een creatief proces, net zoals schilderen en beeldhouwen. Maar net zoals bij dat soort kunstvormen heb je verschillende gradaties, grenzen van een spectrum zoals je wilt. Aan de ene kant heb je perfectionisten, zoals bijvoorbeeld David Noton, die de scène zoals die op dat moment voor hun lens staat, precies willen vastleggen en Photoshop en andere bewerkingen schuwen. Aan de andere kant van het spectrum staan de fine art landschapsfotografen die meer bezig zijn met kleuren, lijnenspel en sfeer en waarbij de sluiter slechts een startpunt is. Mede omdat me opviel dat ik het vaak over het creatieve proces van fotografie had, moest ik terugdenken aan een boek dat ik vorig jaar heb gelezen, namelijk “digitale landschapsfotografie” van bekend landschapsfotograaf Michael Frye. Dit boek gaat over landschapsfotografie zoals de iconische landschapsfotograaf Ansel Adams deze beleefde.
Binnen het bovengenoemde spectrum van landschapsfotografen ben ik zelf meer centrumlinks. Ik streef wel naar de in-camera perfectie, maar mis (nog) de kennis en de kwalitatieve apparatuur (en zeker de financiële middelen) om dat te realiseren. Daarom gebruik ik nabewerkingen om toch het gewenste resultaat zo dicht mogelijk te benaderen. De kunst om ter plekke de perfecte opname te maken, is wel bijzonder en spreekt mij erg aan, maar is simpelweg voor mij (nog) niet haalbaar. Vaak wordt gezegd dat men vóór het digitale tijdperk niet de vrijheid had die digitale foto’s ons bieden en dat wij digitale fotografen het nu makkelijker hebben. Niets blijkt echter minder waar te zijn, zo laat Michael Frye zien.
Als je goed kijkt naar de donkere-kamer-technieken van weleer, dan blijkt dat het combineren van meerdere belichtingen en technieken als doordrukken en tegenhouden hetzelfde resultaat bereiken als de tegenwoordige technieken van blending en hooglicht/schaduw correcties in Photoshop. Ansel Adams zag de belichtingen in zijn camera ook slechts als startpunt om de visuele compositie die hij in zijn hoofd had uiteindelijk te creëren. Frye pleit dan ook dat het bereiken van het gewenste eindresultaat middels nabewerkingen geen uitzondering zou moeten zijn. Het nastreven van in-camera perfectie is niet de enige manier om het gewenste resultaat te bereiken, zoals vaak geroepen wordt. Het boek beschrijft dit helder, uitgebreid en met verve; begeleid met prachtige opnames vanuit de thuisbasis van Frye: Het Yosemite National Park in de Verenigde Staten.
Dit boek sterkte mij in mijn overtuiging dat nabewerkingen, mits met smaak en op de juiste wijze uitgevoerd, zeker een meerwaarde kunnen bieden. Vooraf had ik eigenlijk alleen maar ervaring met in-camera perfectionisten. Sindsdien ben ik echter langzaam maar zeker meer in deze creatieve modus aan het werken. Wellicht dat ik daarom de laatste tijd steeds meer spreek over het creatieve proces achter de landschapsfotografie. Dat proces is meer en meer vorm aan het krijgen in mijn eigen hoofd!
Geef een reactie