In mijn landschapsfoto’s maak ik vrijwel altijd gebruik van insteekfilters om het binnenkomende licht te controleren en aan te passen. Vaak hoor ik dat filters in het huidige digitale tijdperk niet meer nodig zijn of dat je dit in Photoshop of Lightroom ook kunt doen.
Toch zijn er drie belangrijke redenen die ik steeds gebruik om die opmerkingen te weerleggen; waarom insteekfilters nog steeds heel belangrijk zijn in de landschapsfotografie. Deze drie redenen wil ik graag hier met jullie delen!
Creatieve controle
De eerste reden is het hebben van meer creatieve controle. Door het gebruik van bijvoorbeeld grijsfilters kun je de sluitertijden verlengen voor mooie effecten. Dit kan met enkele stops licht al een mooi effect geven bij golven of bewegend water. Maar ook met zogenaamde Super of Big Stoppers, die meestal 10 of meer stops licht tegenhouden, kun je mooie resultaten bereiken. Een voorbeeld is deze foto van een oude boot op het strand van Dungeness. Dit soort effecten lukt je niet met Photoshop of Lightroom.
Toegegeven, je kunt hiervoor behalve insteekfilters ook schroeffilters gebruiken. Maar deze zijn een stuk minder flexibel en je kunt meestal maar één filter tegelijkertijd gebruiken. Je kunt niet bijvoorbeeld ook een polarisatiefilter of een grijsverloopfilter gebruiken naast je grijsfilter (mits je filterhouder daartoe in staat is natuurlijk).
Beter belichte RAW bestanden
In de tegenwoordige digitale tijd kun je enorm veel informatie halen uit een goed belicht RAW bestand. Echter, vooral tijdens het gouden uur van zonsop- en ondergang, zal het verschil tussen lichte en donkere delen zelfs bij de beste sensor te groot zijn om te vangen in een beeld. Je kunt dan gebruik maken van HDR technieken, maar met grijsverloopfilters kun je je histogram veel beter onder controle houden.
Door ook het histogram zoveel mogelijk naar rechts te schuiven, krijg je een prima RAW bestand om de beste beeldkwaliteit eruit te halen. Iets wat je zonder filters (of meerdere belichtingen) nooit voor elkaar krijgt in zulke lichtomstandigheden. Hier gebruik ik in 99% van de gevallen grijsverloopfilters voor. Je hebt ook grijsverloopfilters als schroeffilters, maar je hebt dan, ten opzichte van insteekfilters, geen enkele controle over waar je de overgang wilt zetten in je compositie.
In mijn ogen heb je met insteekfilters veel meer controle dan met bijvoorbeeld HDR technieken. Hooguit via blending in Photoshop kun je meer controle hebben. Maar dan moet je bereid zijn een tijd achter je computer te spenderen om dit goed te krijgen en ik doe dat liever achter de camera in het veld.
Minder nabewerking
Dat is meteen de derde en laatste reden, welke meer een puriteinse of uitdagende reden is. Ik wil zo min mogelijk nabewerken en werk daarom met insteekfilters in het veld om het bestand zo snel mogelijk om te kunnen zetten naar de definitieve foto. Dat is een leuke uitdaging voor me. Ook hoor ik vaak dat mensen foto’s rechtstreeks uit de camera (SOOC – Straight Out Of Camera) meer waarderen als de Photoshop producten die je vaak ziet. Ook voor mensen die deze zienswijze aanhangen, die terugvoert naar het analoge tijdperk, zijn schuiffilters essentieel om het licht te controleren voordat de sluiter bedient wordt. Hierdoor krijg je veel levensechtere foto’s dan wat de huidige camera direct op JPG kan maken bij moeilijkere lichtomstandigheden.
Ik hoop hiermee een goed beeld gegeven te hebben waarom insteekfilters een verrijking voor je landschapsfotografie kunnen zijn. Ik gebruik ze met veel plezier om prachtige beelden te creëren en laat tijdens mijn workshops de deelnemers zien wat ze kunnen bereiken met zulke filters.
In het volgende artikel zal ik een nieuw merk filters reviewen; een goede en betaalbare set filters die precies past in deze visie en overtuiging. Maar dan loop ik al op de feiten vooruit!
