Ik ben graag in de natuur. De stilte, de connectie met de aarde en alles wat er op leeft en werkt. Het wonderlijke van de natuur om ons heen, de wisseling van de seizoenen en de onvoorspelbaarheid van het weer. Dat alles maakt dat ik graag zoveel mogelijk in de natuur ben. Het liefst zo ongerept mogelijk. Mensen vermijd ik van mijn beelden en het liefst zag ik zo weinig mogelijk menselijke inmenging. De mens in het landschap is eigenlijk een soort paradox.
Want helaas is ongerepte natuur met zo weinig mogelijk menselijke inmenging bijna onmogelijk. Overal waar je kijkt, is menselijke verstoring te vinden. Zowel in de menselijke planning en orde (waar vind je in Europa nog oerbossen?), maar ook in menselijk afval en inmenging. Vaak zit ik me af te vragen of we, in westelijk Europa in ieder geval, nog wel ‘echter’ natuur hebben? Is ons landschap wel nog zo natuurlijk? Ik besloot eens door mijn beeldbank te gaan om dat te onderzoeken.
De mens in het landschap als paradox
Tot voor enkele jaren geleden was ik ook actief als urbex fotograaf. Ik bezocht verlaten gebouwen en probeerde deze vast te leggen in alle verlaten en vervallen schoonheid. Als ik nu terugkijk naar deze beelden, dan zie ik daar beelden tussen zitten waar ik de menselijke drang naar het domineren van de natuur in herken. Zo zag ik vervuilende mijnbouw in prachtige natuurgebieden in de Ardennen die na sluiting gewoon verlaten worden en diens afval laten wegrotten. Of ik zie de verlaten kantoorgebouwen of fabrieken waar alle troep gewoon achtergelaten wordt. Maar ik zie ook dat de natuur zonder problemen hier weer bezit van neemt. Bomen en planten floreren in de oude gebouwen en nemen terug wat van hen was. Nergens schijnt de natuur het zo goed te doen als in het walhalla van de urbex gebieden in Europa: Tsjernobyl / Pripyat in de Oekraïne. Na de verwoestende kernramp in 1986 is het gebied permanent verlaten en de natuur heeft er vrij spel.
De natuur neemt terug wat de mens niet permanent onderhoudt. Als we stoppen met het terugdringen van de natuur (denk aan het verwijderen van onkruid) dan is binnen een paar jaar de natuur opgerukt en verzwelgt het als het ware dat wat we gebouwd hebben. Moeder aarde is dus zeer vindingrijk en vasthoudend. Dat geeft de vergankelijkheid van de mens aan. Dit blijft een spanningsveld wat me boeit. Sommige door de mens gemaakte zaken zijn echter moeilijk te verteren.
De mens in het landschap als contradictie
Twee jaar geleden fotografeerde ik dit plastic bakje op het drooggevallen Wad bij Texel. Aan de verkleuring te zien, lag het nog niet zo lang in de zee en zal het waarschijnlijk nog zo’n 50 jaar rondzwerven over de oceanen. Of blijven liggen op of in het zand, al nagelang de stroming, het weer en het sediment. Bijzonder om te bedenken dat dit bakje mij misschien overleefd. Maar ook ontzettend triest. Afgelopen week nog zag ik een video op sociale media. Een dode aangespoelde kleine Walvis werd onderzocht en zijn hele maag zat vol met plastic zakken. Waarschijnlijk was het gestorven van de honger, omdat er geen voedsel meer in zijn maag kon komen…
De mens is destructief voor haar omgeving. De mens in het landschap is misschien wel een contradictie. We zijn allemaal ons bewust van de opwarming van de aarde en de vernietiging van onze natuur. Duizenden diersoorten sterven er uit en we lijken er niks aan te kunnen doen. Want dan moeten we letterlijk als mensheid wat doen. En dat blijkt ontzettend lastig voor ons als beschaving. Afvalbergen stijgen alleen maar en natuurbeheer en -bescherming moet meestal wijken voor economie en geldelijk gewin. Aan de andere kant werd er een perspectief geplaatst in mijn hoofd door het lezen van het boek “A short history of nearly everything” van Bill Bryson. Wij als mensheid / mensachtigen zijn slechts heel kort op deze aarde en zullen ook ooit uitsterven, net als de Dinosauriërs voor ons. Binnen een voor de aarde hele korte tijd zullen bijna alle resten van onze beschaving verdwenen zijn en opgenomen worden door de aarde. Een ontnuchterende gedachte…
Dat betekent niet dat we niks hoeven of kunnen doen als mensheid. We zijn op dit moment misschien de dominante soort op deze aarde, althans, dat willen we graag denken. En met macht komt verantwoordelijkheid, dus hebben we een verantwoordelijkheid richting deze aarde, de natuur en alles wat erop leeft. Anders worden we sowieso een keer verwijderd door de aarde middels een verwoestend natuurverschijnsel. Laten we daarom niet alleen genieten van al dat moois om ons heen, maar dit ook koesteren, schoonhouden en beschermen. Ruim alles op om je heen als je in de natuur bent en neem deel, doe je deel, aan lokale natuurbescherming programma’s. Daarmee helpen we onze omgeving zo mooi te blijven. De mens in het landschap is en moet meer worden en zijn dan een verwoestende invloed en een contradictie.
De mens in het landschap als beheerder
De natuur doet veel zelf. Als urbex fotograaf zag ik al hoe de natuur terugneemt wat de mens ooit afpakte. Als landschap- en natuurfotograaf zie ik nog steeds dat er initiatieven zijn die de natuur en de aarde willen helpen. Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer beheren onze natuurgebieden en Nationale Parken. Lokale organisaties beheren natuur. Ook helpen ze vaak bedreigde diersoorten (denk bijvoorbeeld aan de jaarlijkse Paddentrek) en leveren educatie en bekendheid. Bekende personen zijn vaak ambassadeur van dit soort organisaties om meer bekendheid te geven aan deze initiatieven.
Als landschap- en natuurfotograaf heb ik ook een taak. Niet alleen door het schrijven van dit soort berichten. Of het gebruiken van beelden ter inspiratie en dit te delen met mijn volgers. Maar ook door actief iets te doen. Alle rotzooi die ik in het veld tegenkom, ruim ik op. Ik behandel de natuur en mijn omgeving met respect en probeer steeds meer biologisch te eten en circulair te leven. Ik kan altijd meer doen, maar het is een leerproces.
Vier jaar geleden leverde ik kosteloos tijd en energie aan een burgerinitiatief om de Eyser Plantage, een 150 jaar oude Populieren rij in het Heuvelland, te redden en veilig te stellen voor de toekomst. Sinds vorig jaar ben ik ambassadeur van de Nacht van de Nacht in Limburg en probeer ik bewustheid te kweken over lichtvervuiling en de schoonheid van de nacht. Ook zal ik vanaf dit jaar een gedeelte van mijn omzet doneren aan een project dat mijn kernwaardes behartigd. Dat zijn respect voor de natuur, lokale inzet en een positieve impact op de leefomgeving van mens en dier.
Wat gaan jullie doen? Laat het me weten en misschien kunnen we elkaar helpen die doelen te realiseren!
